Rəbbimizi bizə tanıdan, Onun varlığını və birliyini, daha yığcam və düzgün (dəqiq) ifadə ilə desək, tövhidi göstərən o qədər dəlil var ki, dənizlər mürəkkəb, ağaclar qələm olsa, yenə də yazmaqla bitirə bilmərik. Burada Allahın izni və inayəti ilə sadəcə bir neçə tövhid dəlilini yazı çərçivəsində təqdim etməyə çalışacağıq. Kainatda hüceyrədən insana, atomdan ulduzlara, aya, günəşə və […]

Vəhy kəlmə olaraq, “eyham etmək, pıçıldamaq, işarə etmək, ilham və təlqin etmək, ardıcıl və gizli bir şəkildə bildirmək”, kimi mənalara gəlir. Bir termin olaraq isə, vəhy “Uca Allahın bildirmək istədiyi hidayət və buyruqlarını elçi olaraq seçdiyi qullarına birbaşa və ya bir mələk vasitəsi ilə ənənəvi olmayan gizli bir yolla bildirməsidir.”

وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إلَّا عَلَى اللّٰهِ رِزْقُهَا Yer üzündə yaşayan elə bir canlı yoxdur ki, Allah onun ruzisini verməsin. {“Hud” surəsi, 11/6} وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَ وَالْإِنْسَ إلَّا لِيَعْبُدُونِ * مَا أُر۪يدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُر۪يدُ أَنْ يُطْعِمُونِ Mən cinləri və insanları yalnız Mənə ibadət etmək üçün ya­ratdım! Mən onlardan ruzi istəmirəm.

Qışda ölü kimi olan yer üzünün yazda yenidən dirildilməsi, Quranda öldükdən sonra dirilişin imkan daxilində və müşahidə edilə bilən bir hadisə olduğunu göstərmək məqsədi ilə verilən ən təsirli misaldır. Allahın yer üzündə hakim etdiyi bir qanunla hər şey təkrar təkrar yenilənir

Kəlmə olaraq axirət Axirət ləfzi, ” أخر / ə-x-r” kökündən fail babında olan ” آخِرٌ / axir” sözünün müənnəsidir(qadın cinsi). “Əvvəlin əksi olan bir sifət olan bu kəlmə “son, sonra gələn” mənasını verir və cəm halı ” أَوَاخِرُ / əvəxir”dir. Axirətə, axirət deyilməsinin səbəbini izah etmə

Qeyri-maddi və metafizik varlıqlardan biri də cinlərdir. Kəlmə olaraq “örtülü və qapalı” mənalarına gəlir. Termin mənası isə belədir: Cinlər müxtəlif şəkillərə girə bilən və qəribə (insanlar baxımından fövqəladə olan) işlər görə bilən, oddan yaradılmış lətif məxluqlardır.

Kainatda çox kiçik bir yer tutan planetimizdə minlərlə növ canlı və onlara xas həyata tərzləri mövcuddur. Tam bu nöqtədə ağla belə bir sual gəlir: Görəsən yer üzündə vəziyyət belə ikən, dünyadan çox daha böyük ulduzların, planetlərin və sistemlərin öz şərtlərinə uyğun canlı və şüurlu sakinləri vardırmı? Bu suala bir həmlədə veriləcək “xeyr” cavabı əlbəttə ki […]

 Mələklərin mahiyyəti Mələk sözü lüğətdə ‘xəbərçi, elçi, güc və qüvvət’ kimi mənalara gəlir. İslam terminologiyasında isə, ‘Allah tərəfindən yaradılmış, cinsiyyətləri olmayan və Allaha itaətdən ayrılmayan lətif və nurani bir varlıq’ olaraq təsvir edilir.

İlahi əzəmət və sirlərə daha yaxından şahid olmaları yönü ilə mələklər Cənabi-Haqqın Zati-Üluhiyyətinə aid xüsusiyyətləri idrak etmə mövzusunda insanlardan daha irəlidədirlər. Bir başqa ifadə ilə mələklər, Allahın vəsf və adlarını bilmə nöqtəsində insanların önündədirlər.

“Allah sizə analara üsyan etməyi, qız övladlarını diri-diri torpağa basdırmağı, (öhdəlik və borcları) yerinə yetirməməyi, (haqqınız olmayan şeyləri də) almağı (mənimsəməyi) haram buyurmuşdur. Dedi-qodunu, çox sual verməyi, sərvəti orada-burada dağıtmağı da(israf etməyi) kərih (məkruh, xoşagəlməz) görmüşdür”. (Buhari, İstikraz 19; Edeb, 6; Tefsiru Sure (11), 5; Müslim, Akdiye, 12.)

“Qohum-əqrəbadan kimlərə baş çəkəcəyinizi (silei-rəhm edəcəyinizi, qohumluq münasibətləri saxlayacağınızı) bilin. Çünki silei-rəhm qohum-əqrəba arasında sevgiyə, mal-mülkdə bolluğa, ömrün uzanmasına səbəb olur”.  (Tirmizi, Birr 49; Ahmed ibn Hanbel, Müsned 2/374)

 عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ: الْمُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنْ الْمِؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ  “İnsanların içində olub onlardan gələn əziyyətlərə səbir edən möminə inzivaya çəkilib bu əziyyətlərə qatlanmayan mömindən daha böyük əcr (savab) vardır”.

 عَنْ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ: مَنْ قَالَ فِي أَوَّلِ يَوْمِهِ أَوْ فِي أَوَّلَ لَيْلَتِهِ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ يَضُرَّهُ شَيْءٌ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ أَوْ فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ “Gündüzün və […]

عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ: أَخْشَي مَا خَشِيتُ عَلَى أُمَّتِي كِبَرُ الْبَطْنِ، وَمُدَاوَمَةُ النَّوْمِ وَالْكَسَلُ وَضَعْفُ الْيَقِينِ “Ümmətim üçün ən çox qorxduğum şeylər: “qarın böyüklüyü (qarın bağlamaq), çox yatmaq, tənbəllik və yəqin (Allahı şübhəsiz və qəti olaraq bilmək, tanımaq) azlığıdır.

عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ قَالَ: رُؤْيَاالمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ “Yuxu peyğəmbərliyin qırx altı parçasından biridir”.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ: مِنْ حُسْنِ اِسلَامِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لَا يَعْنِيهِ  “Müsəlmanın malayəniliyi tərk etməsi onun müsəlmalığının gözəlliyindəndir…” (Tirmizi, Zühd, 11; İbn Mace, Fiten, 12) Əlbəttə ki, yalnız belə bir tərcümə ilə Allah Rəsuluna aid­ hədisin dərinliyini anlamaq, bu qısa ifadənin əngin məzmununu qavramaq mümkün deyildir. […]

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ قَالَ: الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَ يَدِهِ وَ الْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُ “Müsəlmanların dilindən və əlindən arxayın və əmin (zərər görmədiyi) olduğu müsəlman həqiqi müsəlmandır! Həqiqi mühacir də Allahın qadağan etdiyi şeylərdən uzaqlaşandır“. (Buhari, İman […]

عَنْ ابْنِ عبَّاسٍ قاَلَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ يَقُولَ: عَيْنَانِ لاَ تَمَسُّهُمَا النَّارُ عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَ عَيْنٌ بَاتَتْ تَحْرُسُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ “İki göz vardır ki, cəhənnəm odu görməz: Allah qorxusundan ağlayan göz və bir də hərb meydanları və cəbhələrdə keşik çəkən əsgərin gözü.”

عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ قَالَ: لَيْسَ شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قَطْرَتَيْنِ وَ أَثَرَيْنِ قَطْرَةٌ مِنْ دُمُوعٍ فِي خَشْيَةِ اللَّهِ  وَ قَطْرَةُ دَمٍ تُهَرَاقُ فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَ أَمَّا الأَثَرَانِ فَأَثَرٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أَثَرٌ فِي فَرِيضَةٍ مِنْ فَرَاءِضِ اللَّهِ  “Allah qatında bu iki damladan və bu iki […]

Sual:Başqalarını ələ  salmağın dinimizdə hökmü nədir? Bu cür davranışlar qul haqqına girərmi? Cavab:İslam dini, bəzilərini güldürüb əyləndirmək məqsədiylə də olsa da kiminsə şəxsiyyətini alçaldacaq bütün söz və hərəkətləri qul haqqını tapdalamaq olaraq qəbul etmişdir. Söz, rəftar, davranış, işarə ya da yazı ilə insanların