Aylıq namaz vaxtları
32. 179 dəfə oxunub ,   1 şərh   Çap et

Bayram sevinc və şadlıq günüdür. Allah hər il bayramlarda insanlara müxtəlif lütflər edir. Qohum-əqrəba ziyarəti, uşaqları sevindirmək, Ramazan bayramında bir aylıq qadağadan sonra qidalanma sərbəstliyi, fitr sədəqəsi, Qurban bayramında həcc ziyarəti, qurban əti bunlardan sayıla bilər.

Bayram namazı nə vaxtdan qılınmağa başlamışdır?
Bayram namazı hicrətin 1-ci ilində əmr edilmişdir. Ənəs (r.a) belə rəvayət edir: Rəsulullah (s.ə.s) Mədinəyə gəldikdə mədinəlilərin bayram etdiyi iki gün var idi. Hz. Peyğəmbər bu iki günün xüsusiyyətini soruşduqda əshabi-kiram: “Cahiliyyə dövründə biz bu iki gündə bayram edərdik” dedi. Bunu eşidən Allahın Elçisi belə buyurdu: “Alah o iki günün yerinə sizə bundan daha xeyirlisini vermişdir. Biri Qurban bayramı, biri də Ramazan bayramıdır.”[1]

Bayram namazının hökmü nədir?
Bayram namazlarının əmr olunması Kitab, Sünnə və İcma ilə sabitdir. Qurani-Kərimdə: “Rəbbin üçün namaz qıl və qurban kəs”[2] buyurulur. Bu ayədəki namazdan məqsəd qurban bayramı namazı və qurbandır.
Rəsulullahın (s.ə.s) iki bayram namazını da qıldırmışdır. Hz. Peyğəmbərin ilk qıldırdığı bayram namazı Ramazan bayramı namazı olmuşdur.
Əbu Səid əl-Xudridən belə deyildiyi rəvayət edilmişdir: “Rəsulullah (s.ə.s) Ramazan və Qurban bayramı günlərində Musallaya çıxardı. İlk gördüyü iş namaz qıldırmaq olardı. Sonra namazdan ayrılaraq insanlar səflər halında ikən onlara qarşı dönərək öyüd-nəsihət, əmr verir, sədəqə verin! − deyərdi. Ən çox qadınlar sədəqə verərdi.”[3]
Bundan əlavə İbni Abbasdan belə rəvayət edilmişdir: “Hz. Peyğəmbər bayram namazlarını azansız və iqaməsiz qıldırdı.”
Hənəfilərə görə bayram namazlarının keçərli olması üçün lazım olan şərtlər xütbə xaric cümə namazının şərtləri ilə eynidir. Sadəcə xütbə cümə namazında keçərlilik şərti olduğu halda bayram namazında sünnədir. Həmçinin xütbə cümə namazında namazdan əvvəl, bayramda isə namazdan sonra oxunur. Bundan əlavə cümə namazının hökmü fərzi-ayn olduğu halda, bayram namazının hökmü vacibdir. Hənbəli məzhəbindəki əsas görüşə görə bayram namazı fərzi-kifayə, şafei və malikilərə görə isə müəkkəd sünnədir.[5]
Şafeilərə görə bayram namazının camaatla qılınması daha fəzilətlidir. Lakin təkbaşına xütbəsiz olaraq da qılına bilər. Buna görə yolçu və qadınlar da bu namazı təkbaşına qıla bilərlər.
Bayram namazının ilk vaxtı günəşin üfüqdən bir və ya iki mizraq boyu qədər yüksəldiyi vaxtdır. Bu vaxtda günəşin doğmasından təqribən 50-55 dəqiqə sonra başlayır və günorta namazından əvvələ qədər davam edir.

Bayram namazı necə qılınır?
Bayram namazları iki rükətdir. Camaatla və səsli qılınır. Azan və qamət oxunmur. İmam “iki rükət Ramazan və Qurban bayramı namazına”, camaat da “bayram namazına, uydum hazır olan imama” deyə niyyət edər. “Allahu əkbər” deyərək iftitah təkbiri alınar və əllər bağlanar. İmam və camaat birlikdə gizli “Sübhanəkə” duasını oxuyar, sonra imam bərkdən, camaat astadan Allahu Əkbər deyərək üç dəfə təkbir gətirər. Hər təkbirdə əllər yuxarı qaldırılar sonra yanlara salınaraq hər təkbir arasında “Sübhənallah” deyiləcək qədər dayanılar. Üçüncü təkbirin arxasından yenə əllər bağlanılaraq imam gizlicə/içindən “Əuzu Bismillah”dən sonra səsli fatihə və bir miqdar Quran oxuyar. Adi vaxtlarda namaz qıldırır kimi, səsli Allahu Əkbər deyərək rüku və səcdələr edilər, camaat da gizlicə təkbir alaraq imama uyar. Sonra təkbir alınaraq ikinci rükətə qalxılar. İmam gizli/içindən Bismillah dedikdən sonra Fatihə və Qurandan bir miqdar oxuyar. Rükuya getmədən qabaq təkrar üç dəfə əllər qaldırılaraq ilk rükətdə olduğu kimi təkbir alınar, bundan sonra yenə imam səsli, camaat da yavaşdan “Allahu Əkbər” deyə təkbir alaraq rüku və səcdələr edər. Sonra oturaraq Təhiyyat, Salli, Barik və Rabbənə duaları gizlicə oxunaraq, imam və camaatın iki tərəfə salam verməsi ilə namaz sona çatar. Belə olduqda, bayram namazlarının hər rükətində üç əlavə təkbir alınmış olar ki, bu təkbirləri söyləmək vacibdir. Hənəfilər xaricindəki digər məzhəblərə görə bu təkbirlər hər rükətdə qiraətdən əvvəl edilir. İmam Malik və İmam Əhməd ibn Hənbəl görə birinci rükətdə altı, ikincidə beş təkbir, İmam Şafeiyə görə isə birincidə yeddi, ikincidə isə beş təkbir alınar.[6]
İmam bayram namazından sonra minbərə çıxaraq oturmadan xütbəyə başlayar. Cümə namazındakı kimi iki xütbə oxuyar. Bayram xütbəsində, Cümə xütbəsindəki Allah Təalanı Həmdu-sənanın əvəzinə bayram xütbələrinə məxsus “Allahu əkbər, Allahu əkbər, La ilahə illallahu vallahu əkbər. Allahu əkbər və lilləhil-həmd” təkbiri ilə başlanılır. Camaat da bu təkbirləri imamla birgə oxuyar. İmam Ramazan bayramı xütbəsində camaata fitrə sədəqəsi, Qurban bayramı xütbəsində isə qurban ilə Təşriq Təkbirləri haqqında məlumat verər. Cümə xütbələrində sünnə olan şeylər bayram xütbələrində də sünnədir. Məkruh olanlar bunlarda da məkruhdur. Bayram xütbələrinin namazdan əvvəl oxunması məkruh sayılır.
İmam birinci rükətdə bayram təkbirlərini unudaraq Fatihəni qismən və ya tamamilə oxuduqdan sonra xatırlayarsa dərhal təkbir gətirərək fatihəni yenidən oxuyar. Lakin Fatihə və əlavə bir surə oxuduqdan sonra xatırlayarsa yalnız təkbir gətirmək kifayətdir. Fatihə və əlavə surəni yenidən oxuması lazım deyil.

Namaza gec çatan şəxs nə etməlidir?
Bayram namazlarının birinci rükətinin rükusunda olan və imama uyan şəxs bu rükuya yetişmək ümidi varsa, gizlicə ayaq üstə ikən iftitah təkbiri ilə üç dəfə əlavə təkbirləri alaraq rükuya gedər. Rükuya çatmayacağını düşünsə iftitah təkbirindən dərhal sonra rükuya gedər. Bayram təkbirləri vacib olduğu üçün rükudaykən əllərini qaldırmadan alar içindən/gizlin deyər. İmam qalxdıqda təkbirləri bitirməsə də qalxar. Belə vəziyyətdə geridə qalan təkbirlər onun üzərindən düşər. İmam ilə alacağı təkbirlərdə imama uyar, öz məzhəbinə uymasa belə əskik və ya artıq təkbir almaz. Ancaq imamın aldığı təkbir əshabi-kiramdan nəql edilən miqdarı aşarsa, bu təqdirdə imama uyması lazım deyil.
Bayram namazlarının ikinci rükətinə çatan şəxs birinci rükəti qəzaya qaldıqda Bismillah, Fatihə və əlavə surədən sonra gizlicə bayram təkbirlərini alar. Bu şəxs çatmadığı rükətdə öz-özünə alacağı təkbirlərin sayında öz məzhəbinə uyar. Çünki bu şəxs qəza etdiyi qismi özbaşına qılmalıdır.
Bayram namazı ilə cənazə namazı üstüstə düşərsə öncə bayram namazı qılınar, xütbədən öncə də cənazə namazı qılmaq olar.

Bayram namazına çata bilməyən şəxs
Bayram namazına çata bilməyən şəxs öz başına bayram namazı qıla bilməz. Əgər istəsə dörd rükət nafilə namaz qılar. Bu da Düha namazının yerinə keçər.
Qurban bayramı namazını gecikdirmədən, Ramazan bayramı namazını isə bir az gecikdirərək qılmaq müstəhəbdir.
Bayram namazları bir şəhərdə, namazgahda qılına bildiyi kimi bir neçə məsciddə də qılına bilər.

Bayram günü ediləcək fəzilətli əməllər
Bayram günlərində tezdən durmaq, qüsl alaraq misvaklanmaq, ətir sürtərək gözəl paltarlar geymək, Allahın nemətlərinə şükür edərək sevinmək, qarşılaşdığı mömin qardaşına qarşı gülərüzlü olmaq, daha çox sədəqə vermək, bayram gecələrini ibadətlə oyaq keçirmək müstəhəbdir.

Bayram namazından öncə yemək yeyilə bilərmi?
Ramazan bayramında bayram namazından qabaq xurma kimi şirin bir şey yemək, Qurban bayramında isə bayram namazından qabaq bir şey yeməmək müstəhəbdir.
Büreydə (r.a) belə rəvayət edir: “Rəsulullah (s.ə.s) Ramazan bayramında yemək yemədən evdən çıxmazdı. Qurban bayramında isə namaz qılana qədər heç nə yeməzdi”.[7] Bunun səbəbi əgər qurban kəsmişsə qurbanın ətindən yeməyi gözləməkdir. Qurban kəsmək və ya kəsməmək hökmü dəyişdirmir. Ancaq qurbanını gec kəsəcəksə yeyə bilər. Bununla yanaşı namazdan qabaq bir şey yeməkdə də caizdir.


[1]Əbu Davud, Səlat, 239: Əhməd İbni Hanbəl, III, 103, 235, 250.
[2]Kövsər , 108/2.
[3]Müslüm, Səlatul-İdeyn, 9: Sənani, Sübulus-Salam, II, 68.
[4]Müslüm, Səlatul-İdeyn, 5,6: Əbu Davud, Ədahi, 7, Ədəb, 112, 155: Nəsai, Dahayə, 4: İbn Macə, Ədahi, 12, cihad, 13.
[5]İbnul-Hümam, e.a.ə., I, 422: İbni Abidin, e.a.ə., I, 774: Zeylai, Təbyinul-Həqaiq, I, 233, vd, Şürünbüləli, e.a.ə., s. 89: İbnu Qudamə, e.a.ə., II, 367, Razi, e.a.ə., I, 118: Züheyli, e.a.ə., II, 363.
[6]Zeyləi, Nəsbur-rayə, II, 214: Meydani, Lübab, I, 117 vd:  Kasani, e.a.ə., I, 277: Züheyli, e.a.ə., II, 373 vd. Bilmən, e.a.ə., s. 167
[7]Əhməd İbn Hənbəl, Müsnəd, III, 232: Zeyləi, Nəsb, I, 208.



Bənzər məqalələr

Heyvanın qurban kəsilməsinə mane olan əlamətlər

Qurbana mane olan böyük qüsurlar bunlardır: 1. İki və ya bir gözünün kor olması 2. Kəsim yerinə getməyə gücü çatmayacaq dərəcədə topal olması 3. Bir və ya iki qulağının kəsik olması 4. Dişlərinin çoxunun və ya hamısının  tökülmüş olması 5. Bir və ya iki buynuzunun kökündən qırılmış olması 6. Quyruğunun yarısı və ya üçdə birindən […]

Ailə üzvləri adından qurban kəsmək

Sual:Bəzi rayonlarımızda hər il ailə üzvlərindən birinin adına qurban kəsmək adəti var. Bu caizdirmi? Cavab: Ailə fərdlərindən hər hansı birinin adına qurban kəsmək olar. Həmin qurban ailə üçün yetərlidir. Bu haqda hədislər vardır. Mihnəf İbn Süleymin (r.a) rəvayət etdiyi bir hədis belədir: “Hz. Peyğəmbərlə birlikdə dayanmışdıq. Onun belə dediyini eşitdim: “Ey insanlar! Hər ailəyə hər […]

Mərhumların adına qurban kəsmək olar?

Bir adam savabını vəfat etmiş bir qohumuna və ya sevdiyi kimsəyə bağışlamaqla qurban kəsə bilər. Mərhumun adına sədəqə verildiyi, həcc gedildiyi kimi, qurban da kəsmək olar. Həqiqətən də, Peyğəmbərimiz ümmətindən qurban kəsə bilməyənlərin adına qurban kəsmişdir.

Qurbanın əti və digər hissələri ilə bağlı hökmlər

Nəzir qəbilindən olmayan qurbanın ətindən sahibi varlı olsun və ya olmasın özü yeyə bildiyi kimi yoxsul olmayanlara da yedirə və paylaya bilər. Fitva belə verilmişdir. İslam alimlərinin əksəriyyətinə görə, qurban ətinin üç hissəyə bölünməsi müstəhəbdir. Bunlardan bir hissəsi qurban sahibi və baxmaqla məsul olduğu şəxslər tərəfindən istifadə edilir. İkinci hissəsi varlı olsalar da arvad, dost […]

Qurban kəsmək kimlərə vacibdir?

Qurbanın vacib olması üçün bəzi tələblər var. Belə ki, qurban bayramında qurban kəsmək əqli cəhətdən sağlam olan, yetkinlik yaşına çatmış, səfərdə olmayan, azad və şəriətə görə maddi imkanı çatan hər bir müsəlmana vacibdir.


1 şərh yazılıb
  1. Xaqano , 29/07/2014 tarixində, saat 03:07

    Ela

Şərh yaz

*