Aylıq namaz vaxtları
3. 540 dəfə oxunub ,   0 şərh   Çap et

Qurani-Kərimdə Habillə Qabilin Allaha qurban təqdim etməsi hadisəsi hətta müəyyən qədər detalları ilə əksini tapmışdır. “Onlara Adəmin iki oğlunun gerçək olan xəbərini oxu: Onların hər ikisi bir qurban təqdim etmişdilər də, birininki qəbul edilmiş, o birisininki qəbul edilməmişdi. (Qurbanı qəbul olunmayan Qabil qardaşı Habilə) demişdi: “Səni mütləq öldürəcəyəm! (Habil ona) belə cavab vermişdi: “Haqq Təala yalnız müttəqilərdən (qurban) qəbul edər! Sən məni öldürməkdən ötrü mənə əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün sənə əl qaldıran deyiləm. Mən aləmlərin Rəbbi olan Allahdan qorxuram…”.[1] Təfsir alimlərin fikrincə, Allah-Təala Habil və Qabilə əkizləri olan qızlarla çarpaz evlənməyi əmr etmiş, buna razı olmayan Qabil qaydaya etiraz edərək: “Allaha qurban kəsək, hansımızın qurbanı qəbul olsa, gözəl qızı o alacaq,” – demişdi.[2]  Yəni bu, Allaha bir qurban verək, hansımızdan qəbul olsa, o qazansın. Nəticə olaraq, Habilin qurbanı qəbul edilmiş, onunku isə qəbul edilməmişdi. Hadisənin məzmunundan və qurbanın nə məqsədlə kəsilməsindən aydın olur ki, bu ilk qurban “nəzir qurbanı”dır.

Udhiyyə və hədy qurbanı Hz. İbrahimin sünnəsidir.

Hz. İbrahimin sünnəsi deyəndə fiqhi termin olan “sünnə” deyil, sünnənin lüğəvi mənasına istinadən “gedilən, işlək güzərgah, təqib edilən yol” nəzərdə tutulur. Qədim (Hz. İbrahimdən əvvəlki) peyğəmbərlərin həyatında bir və ya bir neçə dəfə qurban kəsmə hadisəsi olsa da, İbrahim əleyhissalamın hər il həcc mövsümündə qurban kəsməsi, eləcə də ümmətinə kəsdirməsi sayəsində bu əməl müntəzəm yerinə yetirilən bir ibadətə çevrilərək “sünnə” halına gəlmişdir. Hz. İbrahim oğlu İsmailin qurban edilməsi ilə bağlı yuxunu Allah tərəfindən “fərz” əmr kimi başa düşmüş və buna təşəbbüs göstərmişdi. Əgər həcc mövsümündə kəsilən qurbanlar həcc ibadətinin bir ünsürü olmasa idi, Hz. İbrahimdən Rəsulullaha qədər davam etməz və davam edib Quranda sabitləşməzdi.

Hz. İbrahimə oğlunu qurban etmə əmrinin verilməsi, ehtimal ki, ya onun oğluna hədsiz sevgisini tarazlama “əməliyyatı”dır, ya da onun qurban kəsmə təşəbbüsünün nəticəsi olaraq oğlu  İsmailin – Hz. Məhəmmədin onun nəslindən gələcəyi səbəbi ilə – qədir-qiymətini bir ata qəlbində daha dərindən hiss etdirmək və bu hissi bir ata şəfqəti ilə dərinləşdirmək üçündür.

Hz. İbrahim oğlunu qurban etməkdən qurtulduğuna görə şəxsən bayram etmiş və oğlunun yerinə göndərilən qurbanı kəsmişdir. Allah Rəsulu (sallallahu əleyhi və səlləm) da oğullarını kiçikkən əcəlin təqdirinə qurban vermiş və uşaqlarının əvəzinə verilən Kövsərə görə namaz qılıb qurban kəsməklə şəxsən bayram etmişdir.

Hz. İbrahimə qan bağlılığı olan iki nəsil, Rəsulullaha isə iman bağlılığı olan həqiqi ümmət nəsli bəxş edilmişdir. Eyni zamanda Kövsərin “ümmətin çox olması” mənasına gəlməsi də bunun açıq-aşkar dəlili və bariz göstəricisidir. Bəli, Rəsulullah övlad itkisi ilə üzləşsə də, milyardlarla Müsəlmandan ibarət bir ümmətə sahib olmuşdur. Qurani-Kərimin “Saffat” surəsində[3] udhiyyə qurbanının təməlləri, “Həcc” surəsində isə hədy qurbanının əsasları Hz. İbrahimə söykənir və onun bir sünnəsi olaraq yerinə yetirilmişdir. Rəsuli-Əkrəm (sallallahu əleyhi və səlləm) də: “Qurban kəsin! Çünki qurban kəsmək əcdadınız Hz. İbrahimin (ə.s.) sünnəsidir,” – buyurur.[4] Həm həcc mövsümündə hacıların kəsdiyi hədy qurbanları, həm də həcdə olmayan əksər müsəlmanların Qurban bayramının ilk üç günü kəsdiyi udhiyyə qurbanları Hz. İbrahimin sünnəsidir ki, Qurani-Kərim və Allah Rəsulu (sallallahu əleyhi və səlləm) bunu bizə xəbər vermişdir.

Hədy qurbanının tarixi 

Bu Quran ayəsindən aydın olur ki, Həcc mövsümündə hədy qurbanı kəsmək Hz. İbrahimin sünnəsidir: “(Ya Rəsulum!) Yadına sal ki, bir zaman İbrahimə Kəbənin yerini bildirib belə buyurmuşduq: “Mənə heç bir şeyi şərik qoşma, evimi təvaf edənlər, namaza duranlar, rüku edən və səcdəyə qapananlar üçün təmizlə!” İnsanları həccə çağır ki, onlar sənin yanına (istər) piyada və (istərsə də) uzaq yoldan yollanan hər cür arıq (yorğun-arğın) dəvələr üstündə (süvari olaraq) gəlsinlər. Belə ki, öz mənfəətlərinin şahidi olsunlar və məlum günlərdə Allahın onlara ruzi verdiyi (dördayaqlı) heyvanlardan müəyyən günlərdə Allahın adını çəkərək qurban kəssinlər. Onlardan özünüz də yeyin, biçarə (zavallı) yoxsullara da yedirdin!”[5] 

Udhiyyə qurbanın tarixi 

Quranın xəbər verdiyi kimi, Hz. İbrahimin oğlu İsmaili Allaha qurban etməyə təşəbbüs göstərməsi və bu işdə qərarlı olmasın məlum olandan sonra bundan azad edilib onun yerinə bir qoçu kəsməsi hadisəsi udhiyyə qurbanının tarixi əsasını təşkil edir. Qurani-Kərim məlum hadisəni belə təsvir edir: “(İbrahim müqəddəs torpağa yetişdikdən sonra dua edib) dedi: “Ey Rəbbim! Mənə salehlərdən olan (bir övlad) bəxş et!” Biz də ona həlim xasiyyətli bir oğlan uşağı (İsmail) ilə müjdə verdik.[6] O, yüyürüb qaçmaq (atasına kömək edə bilmək) çağına çatdıqda (İbrahim) dedi: “Oğlum! Yuxuda gördüm ki, səni qurban kəsirəm. Bax gör (bu barədə) nə fikirləşirsən!” O dedi: “Sənə nə əmr olunursa, onu da et, atacan. İnşallah, mənim səbirli olduğumu görəcəksən!”[7] Onların hər ikisi (Allahın əmrinə) təslim olduğu və (İbrahim İsmaili qurban kəsmək üçün) üzüstə yerə yıxdığı zaman Biz ona belə xitab etdik: “Ya İbrahim! Artıq sən röyanın düzgünlüyünü (Allah tərəfindən olduğunu) təsdiq etdin!” (Sənə yuxuda nə əmr olunmuşdusa, onu yerinə yetirdin. Allah sənə lütf edərək oğlunun yerinə bir qoç kəsməyi buyurur). Biz yaxşı iş görənləri belə mükafatlandırırıq.[8]  Şübhəsiz ki, bu, açıq-aydın bir imtahan idi. Biz ona böyük bir qurbanlıq (Habilin qurbanlıq qoçunu) əvəz verdik.  Sonradan gələnlər arasında onun üçün (yaxşı ad, gözəl xatirə) qoyduq. (Onu belə yad edirlər:) “İbrahimə salam olsun!” Həqiqətən, Biz yaxşı əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq! Şübhəsiz ki, o Bizim mömin bəndələrimizdən idi!” [9]

İslamda qurban ibadətinin yaranması və formalaşması tarixi

“Biz hər bir ümmət üçün qurbangah (yaxud məbəd) müəyyən etdik (və ya hər bir ümmətə qurban kəsməyi lazım bildik) ki, Allahın onlara ruzi verdiyi (dördayaqlı) heyvanların üstündə (onları kəsdikləri zaman) Allahın adını çəksinlər”[10] ayəsi də bunun bütün ümmətlərə şamil olduğunu bildirir. İslamda Qurban ibadətinin Quranda əsaslandığı ayələrdən biri də budur. 



Yazının davamı,


Bənzər məqalələr

Heyvanın qurban kəsilməsinə mane olan əlamətlər

Qurbana mane olan böyük qüsurlar bunlardır: 1. İki və ya bir gözünün kor olması 2. Kəsim yerinə getməyə gücü çatmayacaq dərəcədə topal olması 3. Bir və ya iki qulağının kəsik olması 4. Dişlərinin çoxunun və ya hamısının  tökülmüş olması 5. Bir və ya iki buynuzunun kökündən qırılmış olması 6. Quyruğunun yarısı və ya üçdə birindən […]

Ailə üzvləri adından qurban kəsmək

Sual:Bəzi rayonlarımızda hər il ailə üzvlərindən birinin adına qurban kəsmək adəti var. Bu caizdirmi? Cavab: Ailə fərdlərindən hər hansı birinin adına qurban kəsmək olar. Həmin qurban ailə üçün yetərlidir. Bu haqda hədislər vardır. Mihnəf İbn Süleymin (r.a) rəvayət etdiyi bir hədis belədir: “Hz. Peyğəmbərlə birlikdə dayanmışdıq. Onun belə dediyini eşitdim: “Ey insanlar! Hər ailəyə hər […]

bayram-namazi
Bayram namazı necə qılınır?

Rəsulullah (s.ə.s) Mədinəyə gəldikdə mədinəlilərin bayram etdiyi iki gün var idi. Hz. Peyğəmbər bu iki günün xüsusiyyətini soruşduqda əshabi-kiram: “Cahiliyyə dövründə biz bu iki gündə bayram edərdik” dedi. Bunu eşidən Allahın Elçisi belə buyurdu: “Alah o iki günün yerinə sizə bundan daha xeyirlisini vermişdir. Biri Qurban bayramı, biri də Ramazan bayramıdır.”[1]

Mərhumların adına qurban kəsmək olar?

Bir adam savabını vəfat etmiş bir qohumuna və ya sevdiyi kimsəyə bağışlamaqla qurban kəsə bilər. Mərhumun adına sədəqə verildiyi, həcc gedildiyi kimi, qurban da kəsmək olar. Həqiqətən də, Peyğəmbərimiz ümmətindən qurban kəsə bilməyənlərin adına qurban kəsmişdir.

Qurbanın əti və digər hissələri ilə bağlı hökmlər

Nəzir qəbilindən olmayan qurbanın ətindən sahibi varlı olsun və ya olmasın özü yeyə bildiyi kimi yoxsul olmayanlara da yedirə və paylaya bilər. Fitva belə verilmişdir. İslam alimlərinin əksəriyyətinə görə, qurban ətinin üç hissəyə bölünməsi müstəhəbdir. Bunlardan bir hissəsi qurban sahibi və baxmaqla məsul olduğu şəxslər tərəfindən istifadə edilir. İkinci hissəsi varlı olsalar da arvad, dost […]


Şərh yaz

*