Aylıq namaz vaxtları
1. 384 dəfə oxunub ,   0 şərh   Çap et

İslam dinində qurban ibadəti zəkat və bayram namazları kimi hicrətin ikinci ilində əmr olunmuşdur. Kitab, Sünnə və İcma dəlillərinə əsaslanır.

Qurani-Kərimdə qurbanla bağlı tarixi məlumatlar da mövcuddur. Belə ki, Hz. Adəmin iki oğlu, Habil ilə Qabilin Allaha qurban etdikləri və bunlardan yalnız Allahdan çəkinənin qurbanının qəbul edildiyi bildirilir.[1] Başqa bir ayədə də qurban hökmünün İslamdan əvvəlki ilahi dinlərin hamısında mövcud olduğu bildirilir.[2]

Bu mövzudakı əsil tətbiqat Hz. İbrahimlə başlamışdır. Məhz bu səbəblə qurban, Hz. İbrahimdən gələn məşhur sünnələrdəndir. Saffat surəsində qeyd edilən məlumatlardan anlaşıldığına görə Hz. İbrahim Allahdan bir uşaq istəmiş, duası qəbul olub bir övlad bəxş edildikdə də onu qurban etməklə imtahan edilmişdi. Quranda adı qeyd edilməməklə yanaşı İslam alimlərinin əksəriyyətinə görə, qurban edilmək istənən İsmayıldır. İbrahim (ə.s) oğlu İsmayılı kəsməyə başladıqda, ona imtahandan müvəffəqiyyətlə keçdiyi bildirilmiş və oğlunun əvəzində böyük bir qurban verilmişdir. Salehlərdən bir peyğəmbər olaraq da ilk xanımı Saradan dünyaya gələcək İshaq (ə.s) müjdələnmişdir.[3] Qurani-Kərimdə İbrahim və oğlu İsmayılın Allahın əmrinə tabe olduqları belə bildirilir: “Onların hər ikisi (Allahın əmrinə) təslim olduğu və (İbrahim İsmaili qurban kəsmək üçün) üzüstə yerə yıxdığı zaman Biz ona belə xitab etdik: “Ya İbrahim! Artıq sən röyanın düzgünlüyünü (Allah tərəfindən olduğunu) təsdiq etdin!(Sənə yuxuda nə əmr olunmuşdusa, onu yerinə yetirdin. Allah sənə lütf edərək oğlunun yerinə bir qoç kəsməyi buyurur). Biz yaxşı iş görənləri belə mükafatlandırırıq. Şübhəsiz ki, bu, açıq-aydın bir imtahan idi. Biz ona böyük bir qurbanlıq (Habilin qurbanlıq qoçunu) əvəz verdik.[4]

Qurani-Kərimdə möminlər üçün qurban kəsməyi əmr edən açıq bir hökm yoxdur. Bu səbəblə qurbanın hökmü fərz deyil, Əbu Hənifəyə görə vacib, digər əksər İslam hüquqşünaslarına görə isə sünnə olduğu təsbit edilmişdir. Kövsər surəsindəki, “Rəbbin üçün namaz qıl və qurban kəs![5] ayəsindəki “namaz”, ən məşhur fikrə görə bayram namazını, “qurban kəsmək” də, qurban bayramı günlərində kəsilən qurbanları ifadə edir. Başqa bir ayədə də qurbanlıq dəvələrdən belə bəhs olunur: “Biz qurbanlıq dəvələri də Allahın nişanələrindən (Onun haqq dininin əlamətlərindən) etdik.[6] Ayədəki “şəair” kəlməsi Allahın dininin nişanə və simvolları mənasına gəlir.

Qurbanla bağlı bir çox hədis rəvayət edilmişdir. Zeyd İbn Əkrəmdən rəvayətə görə qurbanın nə olduğunun soruşulması ilə Nəbi (s.ə.s); “O, atanız İbrahimin sünnəsidir” buyurmuş, səhabə qurbandakı savab haqqında soruşduqda, “qurbanın hər bir tükü üçün bir həsənə (savab) veriləcəyini” bildirmişdir.[7] Hz. Aişədən (r.anhə) rəvayət edilən bir hədisdə də belə buyurulur: “Adəm oğlu üçün Allah dərgahında qurban bayramı günündə qurban kəsməkdən daha istəkli bir əməl yoxdur. Bu heyvan qiyamət günü buynuzları, tükləri və dırnaqları ilə gələcəkdir. Şübhə yoxdur ki, qurbanın qanı yerə düşməzdən əvvəl Allaha vasil olur. Odur ki, qurbanlarınızı səmimi-qəlbdən kəsin.”[8]

Uca Allahın kəsilən qurbanların nə ətinə, nə də qanına ehtiyacı yoxdur. Ona çatan sadəcə qurban kəsənin niyyət, ixlas və təqvasıdır. Ayədə belə buyurulur: “Onların nə əti, nə də qanı, əlbəttə, Allaha çatmaz. Allaha çatacaq olan yalnız sizin təqvanızdır (səmimi-qəlbdən etdiyiniz ibadətdir).[9]       

Ənəsin (r.a) rəvayət etdiyi bir hədisdə də belə buyurulur: “Rəsulullah (s.ə.s) ağı qarasından çox olan buynuzlu iki qoç qurban etdi. Onun ayağını heyvanların yanına qoyduğunu, bismillahla təkbir dediyini və əli ilə onları kəsdiyini gördüm.”[10]

Qurban kəsməyin hikməti hədsiz nemətlərə qarşı Allaha şükür etmək və günahların bağışlanmasını istəməkdir. Qurban kəsilməklə həm kəsən ailə, həm də yoxsullar əsas qida məhsullarından olan ət baxımından bolluq tapar. Bu səbəblə fitrə sədəqəsində qiymətini vermək mümkün olsa da, qurbanda qiymətinin yoxsullara paylanması kifayət deyil.

Düzdür hər gün insanların ət ehtiyacı üçün yer üzündə yüz minlərlə heyvan kəsilir. Ancaq bunlardan yalnız almağa gücü çatanlar istifadə edirlər. Qurban ətlərindən isə ümumiyyətlə möhtac olanlar faydalanırlar.  

Həmdi Döndürənin “Dəlilləriylə İslam Elmihalı” kitabından istifadə edilmişdir.

[1]Bax. Maidə, 5/27-31.

[2]Bax. Həcc, 22/34.

[3]Bax. Saffat, 37/102-113.

[4]Saffat, 37/103-107.

[5]Kövsər, 108/2.

[6]Həcc, 22/36.

[7]İbn Macə, Ədahi, 3; Əhməd İbn Hənbəl, 368; bax: Saffat, 37/107.

[8]Tirmizi, Ədahi, 1; İbn Macə, Ədahi, 3; Əhməd İbn Hənbəl, V, 239.

[9]Həcc, 22/37.

[10]Buxari, Ədahi, 9, 14, Tövhid, 13; Müslim, Ədahi, 17; Tirmizi, Ədahi, 2; İbn Macə, Ədahi, 1; Darimi, Ədahi, 1; Əbu Davud, Ədahi, 4.




Bənzər məqalələr

Heyvanın qurban kəsilməsinə mane olan əlamətlər

Qurbana mane olan böyük qüsurlar bunlardır: 1. İki və ya bir gözünün kor olması 2. Kəsim yerinə getməyə gücü çatmayacaq dərəcədə topal olması 3. Bir və ya iki qulağının kəsik olması 4. Dişlərinin çoxunun və ya hamısının  tökülmüş olması 5. Bir və ya iki buynuzunun kökündən qırılmış olması 6. Quyruğunun yarısı və ya üçdə birindən […]

Ailə üzvləri adından qurban kəsmək

Sual:Bəzi rayonlarımızda hər il ailə üzvlərindən birinin adına qurban kəsmək adəti var. Bu caizdirmi? Cavab: Ailə fərdlərindən hər hansı birinin adına qurban kəsmək olar. Həmin qurban ailə üçün yetərlidir. Bu haqda hədislər vardır. Mihnəf İbn Süleymin (r.a) rəvayət etdiyi bir hədis belədir: “Hz. Peyğəmbərlə birlikdə dayanmışdıq. Onun belə dediyini eşitdim: “Ey insanlar! Hər ailəyə hər […]

bayram-namazi
Bayram namazı necə qılınır?

Rəsulullah (s.ə.s) Mədinəyə gəldikdə mədinəlilərin bayram etdiyi iki gün var idi. Hz. Peyğəmbər bu iki günün xüsusiyyətini soruşduqda əshabi-kiram: “Cahiliyyə dövründə biz bu iki gündə bayram edərdik” dedi. Bunu eşidən Allahın Elçisi belə buyurdu: “Alah o iki günün yerinə sizə bundan daha xeyirlisini vermişdir. Biri Qurban bayramı, biri də Ramazan bayramıdır.”[1]

Mərhumların adına qurban kəsmək olar?

Bir adam savabını vəfat etmiş bir qohumuna və ya sevdiyi kimsəyə bağışlamaqla qurban kəsə bilər. Mərhumun adına sədəqə verildiyi, həcc gedildiyi kimi, qurban da kəsmək olar. Həqiqətən də, Peyğəmbərimiz ümmətindən qurban kəsə bilməyənlərin adına qurban kəsmişdir.

Qurbanın əti və digər hissələri ilə bağlı hökmlər

Nəzir qəbilindən olmayan qurbanın ətindən sahibi varlı olsun və ya olmasın özü yeyə bildiyi kimi yoxsul olmayanlara da yedirə və paylaya bilər. Fitva belə verilmişdir. İslam alimlərinin əksəriyyətinə görə, qurban ətinin üç hissəyə bölünməsi müstəhəbdir. Bunlardan bir hissəsi qurban sahibi və baxmaqla məsul olduğu şəxslər tərəfindən istifadə edilir. İkinci hissəsi varlı olsalar da arvad, dost […]


Şərh yaz

*