Aylıq namaz vaxtları
1. 831 dəfə oxunub ,   0 şərh   Çap et

Mekke devrinin ortalarında inmiş olup 83 âyettir. İsmini Kur’ân-ı Kerimin en kısa âyeti olan ilk âyetinden almıştır. Sûre, Kur’ân’ın dört esas maksadından üçü olan tevhid, âhiret ve risaleti ayrıntılı denecek derecede ele alır. Şöyle ki: 1.Allah Teâlânın gökyüzünde tezahür eden kudreti, Güneş ve Ay’ın yaratılmasındaki hikmetleri, gece ve gündüzün oluşumu, bitkiler ve hayvanlar âleminde, insanın yaratılışında tezahür eden deliller hatırlatılarak bütün bunların tek olan Yüce Yaratıcıyı gösterdiği zihinlere yerleştirilir. 2.Ölmüş yeryüzünün her sene bahar mevsiminde diriltilmesi, insanın bir damla sudan yaratılması, ölülerin diriltilmesinin delili olarak anlatılır. 3.İnsanlık tarihinde risaletin öteden beri mevcut olup Hz. Muhammed (a.s.) ile devam ettiği, mahiyet olarak beşerden başka bir şey olmayan elçilerin sadece ilahî mesajı tebliğ ile görevli oldukları, onların bu ağır vazifeden ötürü insanlardan hiçbir karşılık beklemedikleri bildirilir.

Sûre bu gerçekleri çok özlü, etkili ve düşündürücü bir üslupla anlatır. Hz. Peygamber (a.s.): “Yâsîn Kur’ân’ın kalbidir” buyurmuştur. Gerçekten bu sûre, kirlenen ruhlara ve canlara, temizlenmiş kanla sürekli olarak hayat bahşeden, çarpıp duran manevî bir kalp durumundadır. Hz. Peygamber: “Ölmek üzere olanların yanında Yasin sûresini okuyunuz.” buyurmakla, onun ölümcül durumda olanlara bile hayatiyet vereceğini bildirmiştir. Gerçekten âhirete doğru yolculuğun sonunda bu hakikat dersini dinlemek pek önemlidir. Bazı âlimler ise ölülerin bile ondan faydalanacaklarını, kabrin başında okunmasının hadiste yeri olduğunu kabul etmişlerdir.

Bismillâhirrahmânirrahîm

1 – Yâ sîn,

2 – Hikmetli Kur’ân’a andolsun:

3 – Sen elbette gönderilen resullerdensin.

4 – Dosdoğru yol üzerindesin.

5-6 – O, azîz ve rahîmden indirilen bir tenzil olup, ataları uyarılmamış, hâliyle, kendileri de gaflette giden, bir topluluğu uyarmak için gönderilmişsin.

7 – Onların çoğunun hakkında ilahî hüküm hak olarak kesinleşti. Artık imân etmezler onlar…

8 – Boyunlarına öyle boyunduruklar koyduk ki onlar çenelerine dayanmaktadır. Boyunları yukarı, çeneleri kalkık, gözleri havada bir durumdadırlar.

Kâfirler, gidişatlarına uygun bir şekilde cezalandırılmışlardır. Mağrur, burunları havada olmaları sebebiyle, o şekilde kelepçelenmişlerdir. Sağ ve sol el, sağ ve sol çene altlarından birer dikme gibi tutturulduktan sonra, üstünden çeneye kadar varan kelepçe dolanır. Bu durumda olan şahıs, önünü göremez, gözleri havada olduğundan boynu şiddetli şekilde ağrır.

9 – Hem önlerinden hem arkalarından bir set yaparak, öylesine çepeçevre sardık ki,

artık hiç göremezler onlar…

10 – Kendilerine müsavidir: ha uyardın onları, ha uyarmadın,

artık iman etmezler onlar…

11 – Sen ey Resulüm, şu kimseyi uyar:

İrşâda can kulağıyla tâbi olur,

görmediği Rahman’a saygı duyup O’ndan çekinir.

Müjdele onu: Mağfiret onun, şerefli mükâfat onun…

12 – Ölüleri diriltecek Biz’iz.

Yaptıkları her şeyi ve bütün izlerini bir bir kaydeden Biz’iz.

Velhasıl her bir şeyi, apaçık bir kitap’ta sayıp döken Biz’iz.

13 – Sen şimdi onlara bir misâl getir:

Mâlum şehir halkını, hani onlara da elçiler gelmişti.

Âyette herhangi bir işaret olmamakla beraber, tefsirlerin çoğuna göre, buradaki elçiler, Hz. Îsâ’nın havarîleri, muhataplar Roma İmpara­tor­luğunun hâkimiyeti altında yaşayanlar, şehir ise Antakya veya o civarda bir başka şehirdir. Hz. Îsâ’nın dâveti karşısında müşrik Romalılar nasıl söndüyse, Kur’ân’ın dâveti ile de şirkin hakimiyetinin yıkılacağına îma edilir.

14 – Evet, iki resul gönderdik onlara,

“Yalancı!” dediler onlara.

Bunun üzerine, güçlendirdik onları bir üçüncü resulle,

Dediler hep birden: “Biz Allah’ın elçileriyiz size!”

15 – Ahali dedi ki: “Doğrusu Rahman’ın indirdiği bir şey yok!

Siz de bizim gibi bir beşersiniz, evet evet… siz sadece yalancısınız!”

16 – Resuller dediler: “Elbette biliyor Rabbimiz,

Size gönderilen elçileriz biz.”

17 – “Açıkça tebliğden başka bir şeyle yükümlü değiliz biz.”

18 – Ahâli dedi ki: “Uğursuzsunuz siz, şayet vazgeçmezseniz, sizi taşlarız,

acı mı acı bir azap size dokundururuz.”

19 – Resuller cevap verdiler:

“Uğursuzluğunuz sizinle beraber, çünkü siz imânsızsınız,

irşâd edildiniz diye mi böyle söylüyorsunuz?

Haddi aşan toplumun tekisiniz siz!”

20 – Derken… şehrin öte başından,

koşarak bir adam geldi ve onlara dedi ki:

“N’olur ey kavmim! Gelin siz bu resullere uyun!”

Bu zat, Habib-i Neccar diye bilinir.

21 – “Sizden bir ücret istemeyen, sizden hiç menfaat beklemeyen, dosdoğru yolda yürüyen bu kimselere uyun!”

22 – “Hem ne olmuş ki bana? Neden tapmayayım beni yaratana?

Hem sizlerin de dönüşü ancak olacak O’na!”

23 – “Hiç O’ndan başka tanrı edinir miyim!

Zirâ Rahman bana zarar vermek dilerse,

onların şefaati fayda etmez, hem kurtaramazlar da…”

24 – “O durumda ben, besbelli bir sapıklıkta olurum.

25 – Amma bakın:

Ben Rabbinize inanıyorum, sizler de bunu işitmiş olun!”

26 – Ona “Buyur cennete gir!” denildi.

O ise halkını hatırlayarak: “Ah halkım bir bilseydi!” dedi.

27 – “Ah bir bilseler: Rabbimin beni affettiğini, beni ikramlara gark ettiğini!”

28 – Onun vefatından sonra, kavminin üzerine, gökten bir ordu indirmedik, zaten bu âdetimizden de değildi.

29 – (Orduya ne lüzum?), bir tek ses yeter! Bir de bakmışsınız: Sönüp kalmışlar…

30 – Yazıklar olsun o kullara ki, kendilerine gelen her resul ile, mutlaka alay ederlerdi.

31 – Kendilerinden önce nice nesilleri imhâ ettiğimizi, ve onların da kendilerine dönmediğini görmezler miydi?

32 – Hiç kimse hariç kalmamak üzere, hepsi huzurumuza toplanacaklar!

33 – Delil mi isterler? İşte ölmüş arz!

Hayatı ona Biz veriyoruz.

Oradan onların yiyecekleri habbeleri çıkarıyoruz.

Kendileri de ondan yiyip dururlar.

34 – Orada üzüm bağları ve hurmalıklar yaptık, orada pınarlar fışkırttık.

35 – Ta ki onun meyvelerinden yesinler,

O meyveleri onlar yapmadılar,

Hâlâ şükretmez mi onlar?

Burada edatı mevsule olabileceği gibi nâfiye de olabilir. Meâlde tek mânayı tercih etme mecburiyetinden ötürü, daha kuvvetli görünen nefy anlamını tercih ettik.

36 – Münezzehtir o Allah, her noksandan münezzeh!

Yerin bitirdiği her şeyi,

ve kendilerini,

ve daha nice bilmedikleri şeyleri

çift yaratan, münezzehtir, Yücedir!

Zevc: çift mânasına geldiği gibi çeşit ve kısım mânasına da gelir. Allah’ın bütün çeşit ve sınıflarıyla âlemi yarattığını ifade eder. Bu âyet, çift kavramının insanlar gibi bitkilerde de erkek ve dişi unsurlar ile câri olduğunu, hatta insanların çeşitli dönemlerde bilmedikleri birçok şeylerde de çift unsurun bulunduğunu ifade eder: elektrikte artı ve eksi yük, cisimler arasında itme ve çekme kuvveti, maddenin temeli olan atomlarda pozitif ve negatif elektronlar, bu âyetin mûcizevî olarak haber verdiği şeyler arasındadır. Bütün bunlardan maksat da, her şeyi çift yaratan, bunca çeşitliliği ile kâinatı yaratan Allah’ın tek olup eş ve ortaktan münezzeh olduğunu vurgulamaktır.

37 – Onlara bir delil de gecedir ki.

Biz ondan gündüzü sıyırıp soyarız, birden karanlığa gömülürler…

38 – Güneş de bir delildir onlara,

akar gider yörüngesinde…

O azîz ve alîmin (o üstün kudret sahibinin ve her şeyi bilenin), yaratması böyle olur işte!

Kur’ân’ın muhataplarına vermek istediği ders şudur: Çok mükemmel ve en ufak aksaklık göstermeyen bir nizam vardır. Her tarafı birbiriyle tam irtibatlı bu nizam, bu sistem de, nizamın sahibinin tek olduğunu gösterir. Bunun misallerinden biri Güneş’in hareketidir. Güneş’in hareketi kendi etrafında olabilir. Dünya’nın etrafında olabilir, güneş sistemi olarak olabilir, içinde bulunduğu Samanyolu galaksisi olarak saniyede 18 km. veya daha fazla hızlı bir hare­ketle olabilir. Âyetin aslında öyle bir cümle ya­pı­sı vardır ki bütün bunları ifade etmesi müm­kündür. Fakat önemli olan şudur ki, nizam fikri, bütün ihtimallerde mevcuttur. Allah’ın bu mûcizeli, çevik, muazzam, pek marifetli ve maha­retli hizmetkârı olan Güneş, her biri ayrı ayrı yörün­gede, muazzam faaliyetlerine rağmen hiçbir uyumsuzluğa yol açmamakta, en ufak bir aksaklık göstermemektedir.

39 – Ay için de birtakım safhalar, duraklar tâyin ettik; dolaşa dolaşa, nihayet eski hurma salkımının çöpü gibi kuru, sarı, kavisli bir hâle gelir.

40 – Ne Güneş Ay’a kavuşabilir, ne gece gündüzün önüne geçebilir.

O gök cisimlerinden her biri, birer yörüngede akar, durur…

41 – Bir delil daha onlara:

Nesillerini dopdolu gemilerde taşımamızdır.

Eski tefsirlerimizin çoğu burada Hz. Nuh (a.s.)’ın gemisini düşünürler. Merhum Elmalılı M. H. Yazır ise, nesillerin ana rahimlerinde boğulmaksızın, emniyetle taşınmasını düşünür. Bu mânâ -tek tek bütün insanlarla ilgili olup, hepsinin devamlı görüp durduğu bir hâdise olması itibariyle- daha münasip sayılabilir.

42 – Biz, onlar için, gemiye benzer, daha nice binekler yaratırız…

Birçok çağdaş tefsirde belirtildiği gibi burada, ulaşım aracı olmak bakımından gemiye benzeyen yolcu nakil vasıtalarından tren, otobüs, uçak gibi binekler, açıkça haber verilmektedir.

43 – Şayet dileseydik onları boğardık

Ne feryatlarına koşan bir kimse bulabilir, ne de başka türlü kurtarılırlardı.

44 – Sadece Biz’den ulaşacak bir rahmet ve onları bir vâdeye kadar yaşatma irademizle hayatta kalabilirler.

45 – Onlara ne zaman: “Hem geçmişte yaptıklarınıza, hem de istikbalde yapacaklarınıza dikkat edin!

böylelikle merhamet edilmeye layık olun!”

denilse, yüz çevirirler…

Bu haller hakkında şu ihtimaller düşünülmüştür:

“Dünya azabı ve âhiret azabı”; “Şimdiki zaman veya istikbaldeki tehlikeler”, “Görünen veya görünmeyen kaza ve belalar”

46 – Ne zaman Rab’lerinin âyetlerinden bir âyet, gelse, yüz çevirirler…

47 – Onlara ne zaman: “Allah’ın size lütfettiğinden, siz de muhtaçlar için harcayın” denilse,

kâfirler müminlere şöyle derler:

“Size kalsa Allah’ın dilediği takdirde bol bol rızıklandıracağı kimseyi doyurmak bizim mi işimiz?

Siz, böyle ne sapık düşünürsünüz!”

48 – Ve yine derler ki: “Eğer doğru söylüyorsanız, bizi tehdid ettiğiniz bu mezarlardan kalkma ne zaman?

49 – Onların beklediği: Sadece bir ses!..

Çekişip dururlarken kendilerini çarpacak bir ses…

50 – İşte o zaman…

Ne vasiyette bulunabilir, ne de evlerine dönebilirler…

51 – Sura üflendi, “Kalk!” borusu çaldı!..

İşte mezarlarından kalkıp, Rab’lerinin huzurunda duruşmaya koşuyorlar…

52 – “Eyvah bize! Kim kaldırdı bizi yatağımızdan?” diyorlar…

“İşte Rahmân’ın vâdi: Resuller doğru söylerler!”

53 – Bütün olay, bir çağrıdan ibâret!

İşte hepsi duruşma için toplanmışlar…

54 – Artık bugün, kimseye zulmedilmez, hakkınızdan başka size bir karşılık verilmez.

55 – Amma bugün cennetlikler, zevk ve eğlence içindedirler…

56 – Hem kendileri, hem eşleri gölgeliklerde, tahtlarına kurulurlar.

57 – Orada turfanda yemişler onlara,

hâsılı istedikleri her şey onlara…

58 – Rabb-i Rahim’den sözle olan bir selâm yine onlara…

59 – “Fakat bugün sizler,

şöyle bir tarafa çekilin ey mücrimler!”

60 – “Ey Âdem’in evlatları!

Size emretmemiş miydim:

“Şeytana tapmayın sakın!”

“Çünkü o size âşikar düşman…

61 – Lâkin Bana tapın:

işte sırat-ı müstakim!”

62 – Şeytan, içinizden nice nesilleri saptırdı.

Bunu düşünmeli değil miydiniz?

63 – İşte tehdid edildiğiniz cehennem!

64 – İnkârınız sebebiyle bugün oraya girin.

65 – Bugün mühür vuracağız ağızlarına,

elleri Bize söyler, ayakları şahitlik eder, kendi yaptıklarına.

66 – Eğer dileseydik gözlerini dümdüz, silme kör ederdik,

o zaman yola dökülür, hidayete ulaşmak için yarışırlardı.

Fakat o takdirde nasıl görebilirlerdi ki?

“İmana gelmeleri için, ille de kendilerini böyle sakat, çarpık çurpuk etmemizi mi bekliyorlar? Dileseydik böyle yapardık, Ama o zaman da imâna koşmak için yarışmak isterlerdi. Fakat bu vaziyette nasıl görebileceklerdi ki?” demektir.

67 – Eğer dileseydik,‑oldukları yerde, hemen baş üstü, mâhiyetlerini değiştirir, çirkin mi çirkin, tersyüz ederdik…

Artık ne ileriye devam edebilir, ne de geriye dönüş yapabilirlerdi.

68 – Onlardan ömrünü uzattığımız kimsenin ise, hilkatini tersyüz ederiz.

Hâlâ akıllanmazlar mı?

Tefsirlerin çoğunluğunda bulunmayan bu anlam ve irtibat Tefsiru’t-Tahrir ve’t-Tenvir’den alınmıştır.

69 – Biz Resûl’e Kur’ân öğrettik, şiir öğretmedik, o zaten ona yaraşmaz.

O sırf bir irşâd ve parlak bir Kur’ân’dır.

70 – Yaşayan her kişiyi uyarsın diye,

böylece ilahî hüküm kâfirler hakkında kesinleşsin diye,

gönderilmiştir.

71 – Şunu da görmediler mi:

Ellerimizle yaptığımız eserlerden kendileri için davarlar yarattık da onlara mâlik bulunuyorlar.

72 – Onları emirlerine âmade kıldık. Onlardan hem binek edinir, hem de yerler,

73 – Onlardan içecekler elde ederler,

daha nice menfaatlerinden yararlanırlar.

Halâ şükretmezler mi?

74 – Tuttular, Allah’tan başka tanrılar peşine düştüler, güyâ ki yardıma nâil olacaklar!

75 – O putlar kendilerine yardım edemezler, nasıl olur?

Zaten bunlar, onlar için hazırlanmış askerler! [21,43]

Şirkin asıl çelişkisi şuradadır: Müşrik, putundan yardım bekler; amma aslında müşriğin yardımı olmasa put varlığını devam ettiremez. Hazır kuvvet halinde nöbettarlık, bekçilik eden putperesttir ki, şirki devam ettirir. Yani o ona asker, öbürü buna asker! Âyet-i kerime bu iki anlamı mükemmel bir tarzda toplamaktadır.

76 – O halde ey Resulüm, üzülme sen onların laflarına,

onların gizlediklerini de iyi biliriz, açıkladıklarını da, sen hiç tasalanma!

77 – İnsan şunu hiç görüp düşünmedi mi:

Biz kendisini bir nutfeden yaratmışken, yaman bir hasım kesildi Bize.

78 – Nasıl yaratıldığını unutarak, bir de misâl fırlattı Bize:

“O çürümüş kemikleri kim diriltecek!” diye.

79 – De ki: “Onları ilk defa yaratan diriltir, hem O, yaratmanın her türlüsünü bilir.”

Burada “halk”, mef’ul mânâsında olmayıp, masdar mânâsınadır. Yani “Allah, yaratmanın her türlüsünü, hayale bile gelmez şekillerini, mekanizmalarını bilir.” demektir.

80 – O’dur ki sizin için yeşil ağaçtan bir ateş yaratır, siz de onu tutuşturup durursunuz.

Tefsirlerin çoğu bundan, yaş iken birbirine sürtülmekle ateş çıkaran çöl ağacı merh ve afâr’ın kasdedildiğini bildirirler. Çağdaş müelliflerden, petrolü oluşturan ağaçları düşünenler de vardır.

81 – Gökleri ve yeri yaratan, onlar gibisini yaratmaya olmaz mı kadir!

Elbette kadir!

Hallâk O’dur, alîm O’dur!

(Her şeyi yaratan, her şeyi bilen O’dur).

82 – Bir şeyi dilediğinde O’nun buyruğu, sadece “Ol!” demektir, hemen oluverir…

83 – Sübhandır, münezzehdir o Zât ki, her şey üzerinde hâkimiyet elindedir.

Ve… hepinizin de dönüşü,

O’na olacaktır.



Açar sözləri

Yasin surəsi

Bənzər məqalələr

36 – Yasin

36 – Yasin
Yasin surəsi

(Məkkədə nazil olmuşdur, 83 ayədir)


Şərh yaz

*